حسن سيد اشرفى

25

نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى )

الصّلاة من هذه الآية الكريمة المذكورة » و جمله « استطاع الخ » جواب « اذا » مىباشد . و هكذا : يعنى همانند مثال مذكور است . يتوقّف استنباطه من الدّليل : ضمير در « استنباطه » به حكم شرعى برگشته و مقصود از « الدليل » دليل شرعى و عقلى مىباشد . شرح ( پرسش و پاسخ ) 1 - تعريف مشهور از علم اصول چيست ؟ ( توضيح از خارج ) ج : العلم بالقواعد الممهّدة لاستنباط الأحكام الشّرعيّة . علم و آگاهى به قواعدى است كه آماده شده‌اند براى استنباط احكام شرعيّه . 2 - تعريف مصنّف از علم اصول چيست ؟ ( علم اصول الفقه . . . الحكم الشّرعىّ ) ج : مىفرمايد : علم اصول فقه عبارت از علمى است در آن از قواعدى بحث مىشود كه نتيجه‌ى آنها در راههاى استنباط حكم شرعى واقع مىشود . 3 - چرا مصنّف از تعريف مشهور عدول كرده است ؟ ( توضيح از خارج ) ج : به جهت اشكالاتى كه بر تعريف مشهور وارد است مانند : الف : مشهور ، علم اصول فقه را عبارت از علم به قواعد بيان نموده و حال آنكه علم اصول ، علم به قواعد نيست . زيرا قواعد مانند حجيّت خبر واحد ، مباحث الفاظ ( حجيّت ظواهر - دلالت امر بر وجوب و غيره ) در خارج وجود دارد و ما چه به آنها علم پيدا كنيم يا نكنيم وجود داشته و موضوع علم اصول مىباشد . در صورتى كه بنا بر تعريف مشهور تا علم به آنها پيدا نكنيم موضوع علم اصول نيستند . ولى در تعريف مصنّف آمده است ؛ بحث از اين قواعد مىشود تا نتيجهء آنها در راه استنباط حكم شرعى واقع شود حال چه ما بدانيم و يا ندانيم . ب : مشهور گفته است : اين قواعد ممهّده و آماده شده براى استنباط احكام شرعى